U srijedu 22. aprila u 19 sati na otvorenju izložbe Midhata Ajanovića Ajana u Bošnjačkom institutu prikazat će se i njegov film Heroj iz 1984. kojim je označen novi početak proizvodnje animiranih filmova u BiH nakon pauze od preko 20 godina.
Šezdesetih godina su se, naime, pojavili tada mladi autori Hajrudin Šiba Krvavac, Vefik Hadžismailović i Slobodan Jovičić. Iako je njihov stvarni interes bio igrani i dokumentarni film, oni su napravili nekoliko animiranih filmova u tehnici stop-motion (lutka film) i cut-out (kolaž), ali interesantno nisu se okušali u tada dominantnoj tehnici cel-animacije – onim što kolokvijalno zovemo “crtani film“. Takav jedan pokušaj napravio je Zlatko Šešelj u Oglasnom zavodu BiH (OZEBIH) realizirajući reklamu za jedan prehrambeni proizvod.
Animirane slike u BiH su se ponovo počele stvarati krajem sedamdesetih u okviru kino-amaterskog pokreta, veoma masovnog fenomena i time važnog dijela tadašnje omladinske kulture. Uz rizik da zaboravimo nekoga, spomenut ćemo neke istaknute autore amaterskih animiranih filmova: Nevenka Šešić, Hasan Ibrahimpašić, Petar Magazin, Nedžad Begović, Darko Predanić, Aco Dimitrievski…
Sve uspješnija amaterska produkcija bila je razlog da se početkom osamdesetih u tadašnjem SiZ-u za kinematografiju organizira savjetovanje na temu “Mogu li se u BiH proizvoditi animirani filmovi?“. Značajnu podršku na tom savjetovanju dobili smo od dvojice etabliranih umjetnika, slikara Mersada Berbera i pisca Nedžada Ibrišimovića, čiji je autoritet doprinio da se ponovo pokrene produkcija animiranih slika u našoj sredini.
Prvi u nizu animiranih filmova koji će nastati u osamdesetima napravio je upravo Ajanović, a to je bio novorođeni Heroj. Film je završen u jesen 1984, a od februara 1985. pa u narednih nekoliko mjeseci prikazivan je prije igranog filma Otac na službenom putu Emira Kusturice kao i na nekoliko festivala. Tokom rata iz 1990-tih film je izgubljen. Uz pomoć Filmskog centra Sarajevo i SaGA produkcije, 2026. dakle nakon bezmalo pola stoljeća, Heroj je restauriran na osnovu jedne pronađene videokopije uz potpuno novu tonsku obradu.
