Piše: Duško Dimitrovski
Nedavno završeni 29. filmski festival “Diagonale“ prezentirao je vrlo raznolik repertoar sa 70 svjetskih premijera.
“Neka živi film i filmska umjetnost“ – bio je moto kojim se može okarakterisati ovogodišnji, predjubilarni 29. filmski festival “Diagonale“ u Grazu. Prezentirano je 149 filmova, i to igranih, dokumentarnih i animiranih, odnosno dugometražnih, srednjometražnih i kratkometražnih, u kojima su više ili manje dominirala ostvarenja snažnog autorskog prosedea, sa izraženim prožimanjem igranog i dokumentarnog.
Tu je naročito karakterističan bio film White Snail, rediteljskog stvaralačkog tandema Else Kremser i Levina Petera, snimljen u austrijsko-njemačkoj koprodukciji. Riječ je o ekspresivnoj, kamernoj storiji o manekenki Masi i slikaru Miši, koji se susreću u glavnom bjeloruskom gradu Minsku i, kao usamljene duše, u svojevrsnom impresivnom kontaktu pokušavaju istovremeno vegetirati sadašnjicu i budno sanjati jedan drugi život, daleko od ovog u kojem egzistiraju u problematičnoj društveno-političkoj situaciji.
Gotovo dokumentarno doživljava se i film Rose reditelja Markusa Schlenzera. Njegova radnja se dešava u dosta dalekoj prošlosti, u vrijeme Tridesetogodišnjeg rata, u sedamnaestom vijeku. Tada se djevojka Rose, u snažnoj interpretaciji Sandre Hüller, preoblači u vojnika i doživljava sve ratne torture, kao što ih doživljavaju i njeni muški saborci. Ona na taj način želi ličnim primjerom pokušati dokazati ravnopravnost žena i muškaraca i u najtežim životnim situacijama. Metaforično, reditelj ukazuje i na evidentnu neravnopravnost žena i u našoj sadašnjici.
Baziran na stvarnim historijskim zapisima, film Rose predstavlja dojmljivu storiju o ženskom fiktivnom portretu, sa esencijalno postavljenim pitanjem o mogućnosti slobodnog izražavanja i identiteta uopšte. U Schlenzerovom filmu naročito se snažno doima ekspresivna crno-bijela fotografija, koja je sasvim uklopljena u tragičnu storiju mračnog srednjeg vijeka.
U specijalnom programu pod nazivom “Historija filma – specifična kultura sjećanja“, uz veliku pažnju gledalačkog auditorija, prikazan je već višestruko nagrađivani film Godina nakon Daytona, koji je režirao jedan od najboljih savremenih dokumentarista Nikolaus Geyrhalter, kao i do sada zapaženi film Draga Ljiljana austrijske sineastice našeg porijekla Nine Kusturice. Draga Ljiljana se zasniva na autobiografskoj priči rediteljice, koja je u Beč došla kao izbjeglica iz stravične bosanskohercegovačke ratne kataklizme.
Predjubilarne “Diagonale '26“ bit će upamćene i po dobroj posjećenosti gotovo svih festivalskih projekcija.
